به گزارش خبرنگار میراث‌آریا، در دومین نشست از دومین روز برگزاری مراسم نکوداشت روز ملی خلیج فارس، به دبیری محمدحسین عزیزی خرانقی معاون و عضو هیئت علمی پژوهشکده باستان‌شناسی مباحث «انسان‌شناسی فناوری‌های بومی حفاظت از جنگل‌های حرا»، «بازنمایی مردم نگارانه ساختارهای معیشتی در زیست بوم سواحل جنگل‌های حرا در خلیج فارس(مطالعه موردی: قشم)»، «مطالعه مردم شناختی کارکردهای معنوی غارهای نمکی هرمز»، «مروری بر پژوهش‌های باستان‌شناسی دریایی در خلیج فارس» و «تحلیلی بر نتایج بررسی باستان‌شناسی جزیره پارسی «بوموسی» در خلیج فارس» در قالب سخنرانی‌های علمی مطرح شد.

انسان‌شناسی فناوری‌های بومی حفاظت از جنگل‌های حرا

گیتی دشتکی کارشناس مسئول گروه زیست محیطی پژوهشکده مردم‌شناسی در این نشست موضوع انسان‌شناسی فناوری‌های بومی حفاظت از جنگل‌های حرا را به بحث نهاد و تصریح کرد: این پژوهش با هدف بررسی پیوند میان ساختارهای فرهنگی و مدیریت اکوسیستم‌های حرا ( مانگرو) در جزیره قشم، از منظر مردم‌شناسی زیستی و فرهنگی انجام شده است. بر خلاف رویکردهای سنتی که بر شاخص‌های صرفاً بیولوژیک تمرکز دارند، این مطالعه  با استفاده از روش‌های کیفی نظیر مشاهده مشارکتی و مصاحبه‌های نیمه ساختارگرایانه و عمیق به واکاوی دانش ضمنی و نظام‌های معنایی بومیان منطقه پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بومیان قشم از طریق نظام‌های عرفی، تقویم‌های زیستی و تکنولوژی‌های ابزاری سازگار، نقش نگهبانان اکوسیستم را ایفا می‌کنند.

او افزود: نتایج پژوهش حاکی از آن است که پایداری محیط زیست در این منطقه، مستقیماً با میزان ادغام فناوری‌های فرهنگی در سیاست‌های حفاظتی مرتبط است. این مطالعه پیشنهاد می‌دهد که برای جلوگیری از گسست میان مدیریت دولتی و واقعیت‌های می‌دانی، مدل‌های حفاظتی باید از رویکرد کنترل محور به سمت رویکرد مشارکت محور و فرهنگ‌پذیر تغییر جهت دهند.

بازنمایی مردم نگارانه ساختارهای معیشتی در زیست بوم سواحل جنگل‌های حرا در خلیج فارس(مطالعه موردی: قشم)

ژیلا مشیری مردم‌شناس و سرپرست مرکز معرفی فرهنگی پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، عنوان بازنمایی مردم نگارانه ساختارهای معیشتی در زیست بوم سواحل جنگل‌های حرا در خلیج فارس(مطالعه موردی: قشم) مطرح کرد و گفت: این مطالعه به بررسی مردم‌نگارانه معیشت‌های شکل‌گرفته در زیست‌بوم جنگل‌های حرا در خلیج فارس، با تمرکز بر قشم، می‌پردازد. هدف اصلی، فهم رابطه‌ای است که میان جوامع محلی و این اکوسیستم آبی- ساحلی شکل گرفته و چگونگی تأثیر آن بر شیوه‌های معیشتی و هویت اجتماعی مردم منطقه است. در این چارچوب، جنگل‌های حرا صرفاً به‌عنوان یک پدیده طبیعی یا زیست‌محیطی در نظر گرفته نمی‌شوند، بلکه به‌عنوان فضایی اجتماعی و فرهنگی بررسی می‌شوند که در آن تعامل انسان و محیط به شکل‌های مختلفی در زندگی روزمره مردم بازتاب پیدا می‌کند.

او اظهار کرد: در این مطالعه، مجموعه‌ای از مشاغل مرتبط با حرا از جمله صیادی، قایقرانی و فعالیت‌های گردشگری ــ معرفی و تحلیل می‌شوند و نشان داده می‌شود که این معیشت‌ها چگونه با ریتم طبیعی جزر و مد، مسیرهای خورها و ویژگی‌های محیطی منطقه پیوند خورده‌اند. همچنین نقش دانش بومی و مهارت‌هایی که از طریق تجربه و انتقال بین‌نسلی شکل گرفته‌اند، در تداوم این معیشت‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد.  یافته‌ها نشان می‌دهد که معیشت در این منطقه تنها به معنای فعالیت اقتصادی نیست، بلکه بخشی از هویت اجتماعی و تعلق مکانی مردم را نیز شکل می‌دهد. از این منظر، معیشت‌های حرا را می‌توان به‌عنوان سازوکاری فرهنگی برای زیستن در یک زیست‌بوم آبی در نظر گرفت که در عین تداوم سنت‌ها، در برابر تغییرات اجتماعی و اقتصادی نیز در حال بازتعریف است.

مروری بر پژوهش‌های باستان‌شناسی دریایی در خلیج فارس

حسین توفیقیان عضو هیئت علمی پژوهشکده باستان‌شناسی، با مروری بر پژوهش‌های باستان‌شناسی دریایی در خلیج فارس گفت: بیش از دو دهه از آغاز پژوهش‌های باستان‌شناسی دریایی در خلیج فارس گذشته است، در این مسیر پرجالش بیش از پنج محوطۀ باستان‌شناسی زیرآب شناسایی و مستندنگاری گردید. محوطه ساسانی بندر ریگ، محوطه ساسانی شبه جزیره بوشهر،  بقایای فرهنگی سواحل کم عمق سیراف، کشتی ساسانی سیراف و سواحل قلعه‌های پرتغالی هرمزگان از جمله آثار زیرآب در آب‌های نیلگون خلیج فارس است که برای نخستین بار توسط گروه باستان‌شناسی دریایی پژوهشکده باستان‌شناسی ثبت و ضبط شده است.

او افزود: به‌واسطه چند هزار سال تجارت دریایی، کشتی‌رانی و دریانوردی ایرانیان در خلیج فارس، این آبراهه تاریخی بهشت مطالعات باستان‌شناسی دریایی است وامید است در آینده بتوان با بهره‌گیری از تکنولوژی‌های روز دنیا آثار تاریخی ارزشمندی در این حوزه شناسایی کرد.  

تحلیلی بر نتایج بررسی باستان‌شناسی جزیره پارسی «بوموسی» در خلیج فارس

در ادامه محمداسماعیل اسمعیلی جلودار عضو هیئت علمی گروه باستان‌شناسی دانشگاه تهران با تحلیلی بر نتایج بررسی باستان‌شناسی جزیره پارسی «بوموسی» در خلیج فارس گفت: برنامه بررسی و شناسایی جزیره بوموسی با مجوز پژوهشگاه و پژوهشکده باستان‌شناسی در سال ۱۳۹۱ به سرپرستی مشترک محمداسماعیل اسمعیلی جلودار و علیرضا خسروزاده انجام شد. موقعیت جزیره بوموسی در مرکز خلیج فارس و دهانه تنگه هرمز با توجه به مسیر دریانوردان پارسی در دوران تاریخی بویژه در دوره ساسانی نشان از وجود پتاسیل لازم برای شناسایی استقرار یاایستگاه‌های دریایی در آن می‌داد.  با این پیش فرض و نظر به اهمیت باستانشناسی در هویت ایرانی خلیج فارس برنامه یاد شده به صورت فشرده انجام و در طی آن هفت محوطه باستانی و یک بنای ساختمانی متاخر و در کنار آن دو چاه انبار ذخیره آب دستکند در آن مورد شناسایی و مستندنگاری قرار گرفت.

انتهای پیام/